Technostress – recht om offline te zijn?

De afgelopen jaren is de grens tussen werk en privé steeds verder vervaagd. Werknemers voelen de druk altijd online te zijn, ook in het weekend en tijdens vakanties. Smartphones en smartwatches stellen werknemers in staat altijd en overal e-mails, telefoontjes of berichten te ontvangen, waardoor het moeilijk is los te komen van werk. Dit heeft zelfs geleid tot de introductie van de term technostress.

Uit studies blijkt dat altijd online zijn serieuze problemen kan veroorzaken, zoals burn-outs, stress, relationele problemen, verminderde productiviteit en verzuim. Uit onderzoek van TNO blijkt dat 36% van het ziekteverzuim samenhangt met werkstress, en dat 1 miljoen Nederlanders last hebben van burn-outklachten.

Het recht om offline te zijn

De PvdA stelt voor een wettelijk recht om offline te zijn in te voeren. Op grond van dit recht mogen werknemers zich buiten werktijd volledig loskoppelen van hun werk.

Zowel de EU-arbeidstijdenrichtlijn als de Arbeidstijdenwet, die ten doel hebben minimale veiligheids- en gezondheidseisen vast te stellen voor het organiseren van de arbeidstijd, geeft werknemers recht op een minimale dagelijkse rusttijd van elf opeenvolgende uur. De PvdA wil een wettelijk recht introduceren op grond waarvan werknemers buiten werktijd niet hoeven te reageren op e-mail, telefoontjes of berichten van hun leidinggevende of collega’s. Waar de Arbeidstijdenwet momenteel alleen van toepassing is op werknemers die minder dan € 60.000 per jaar verdienen (driemaal het wettelijke minimumloon), stelt de PvdA voor om het recht op ontkoppeling toe te passen op alle werknemers.

Recht om offline te zijn in Frankrijk

De discussie over het recht om offline te zijn is niet nieuw. In feite heeft Frankrijk in 2016, na veel discussie, het recht om offline te zijn in haar arbeidswetgeving ingevoerd. Bedrijven in Frankrijk moeten onderhandelen en een akkoord bereiken met hun werknemers over hun recht om offline te zijn.

Anders dan veelal in het buitenland wordt gedacht, is het Franse recht om offline te zijn niet zo sterk als wordt gesuggereerd in de pers. Fake news! Onze Franse collega’s hebben feiten en fictie in een eerder artikel over deze kwestie van elkaar gescheiden. De Franse wet verbiedt werkgevers of werknemers niet om e-mails te verzenden of buiten werktijd te telefoneren. Het verplicht bedrijven met ten minste 50 werknemers om te onderhandelen met personeelsvertegenwoordigers en vakbonden over de perioden waarin de werknemer offline mag zijn.

Als geen collectieve arbeidsovereenkomst tot stand kan worden gebracht, moet de werkgever een gedragscode of beleid opstellen met de voorwaarden waaronder werknemers hun recht om offline te zijn kunnen uitoefenen. In plaats van bijvoorbeeld een e-mail na werktijd te verzenden, kunnen e-mails worden tegenhouden en pas de volgende morgen bezorgen.

Er is geen boete voor het niet naleven van de Franse wet. Niettemin kan een werkgever aansprakelijk worden gesteld voor de gevolgen van overmatige werkdruk, burnout, et cetera, op grond waarvan werknemers schadevergoeding kunnen eisen.

Is het recht om offline te zijn nodig?

Het is afwachten of het recht om offline te zijn wet zal worden. Je kunt je afvragen of dit recht wel nodig is. Verschillende (internationale) bedrijven hebben zelf het initiatief genomen om offline tijd in te voeren binnen hun organisatie. BMW en Volkswagen hebben al het beleid ingevoerd om te voorkomen dat hun werknemers “altijd beschikbaar” zijn. Lidl België en Luxemburg gingen nog een stapje verder en vertragen interne e-mails die na 18:00 uur worden verzonden tot 7 uur de volgende dag, dan wel tot maandag indien deze worden verzonden op vrijdag na 18:00 uur.

Millennials hechten meer belang aan een goede werk-privé-balans dan eerdere generaties. Zelfs als bedrijven niet worden verplicht een recht om offline zijn in te voeren, kunnen bedrijven die technostress negeren in de toekomst serieuze problemen ondervinden om goede mensen te vinden.

Astrid Joseph & Eric van Dam